Een wedergeboorte vraagt een nieuwe naam

Je naam is zowat het eerste wat je meekrijgt in dit leven. Iemand kiest hem voor je toen je nog veel te klein was om er iets van te vinden, en vanaf dan draag je hem overal mee. Mensen roepen hem als ze blij zijn, zuchten hem als ze kwaad zijn, fluisteren hem als ze je missen. Hij staat op je diploma, op je brievenbus, op het kaartje bij een ruiker bloemen. Zo'n naam is veel meer dan een woord. Hij is de manier waarop heel de wereld je aanspreekt, en na verloop van tijd ga je geloven dat je bent wie die naam zegt dat je bent.

Bij velen van ons komt er een dag waarop dat niet meer klopt. De naam die we kregen, hoort bij een verhaal dat anderen voor ons hadden bedacht toen we nog niets te zeggen hadden. En telkens als iemand hem uitspreekt, voel je dat kleine haperen vanbinnen, dat gevoel dat het eigenlijk over iemand anders gaat. Tot er een verlangen begint te groeien. Het verlangen naar een naam die je wél past, een naam die aanvoelt als thuiskomen bij jezelf.

Waarom een naam zoveel gewicht draagt

Onze naam zit verweven met wie we zijn. Word je aangesproken met de naam die bij je hoort, dan voel je je gezien, gewoon zoals je bent. Gebeurt dat niet, dan blijft er telkens een klein stukje afstand tussen jou en de mensen om je heen. En die afstand is een pijnlijke waarheid. Wie je naam niet wil gebruiken, toont je daarmee weinig respect. Dat er dan iets tussen jullie in komt te staan, is logisch.

Voor trans- en/of non-binaire personen weegt dat veel zwaarder. Het gaat om erkenning, en vaak ook om veiligheid. De juiste naam brengt rust waar eerst onrust zat. Het voelt alsof er eindelijk iets op zijn plaats valt. Daarom is je naam kiezen een van de mooiste en moedigste dingen die je tijdens een transitie kunt doen. Je geeft jezelf eindelijk de naam die altijd al van jou had moeten zijn.

Een lijstje van zestig namen

Toen ik tijdens mijn transitie besloot mijn naam aan te passen, begon ik te zoeken. Ik wilde een naam die genderneutraal was, een naam die ruimte liet voor alles wat ik ben. Zo verzamelde ik er ongeveer zestig. Ik las ze hardop, proefde ze, stelde me voor hoe het zou klinken als iemand me ermee zou roepen. Eén naam bleef terugkeren en trok me telkens opnieuw aan: Yente.

Toch hield iets me tegen om die keuze meteen helemaal voor mezelf te maken. Mijn oorspronkelijke naam was door mijn moeder gekozen, kort na mijn geboorte. Daar zat liefde in, en een verhaal dat van haar was. Uit respect voor dat moment besloot ik dat zíj een nieuwe naam mocht kiezen. Ik had mijn lijstje, en ik wilde het haar geven.

Een reactie die ik niet had verwacht

Ik vertelde mijn moeder over mijn beslissing en over het lijstje waar ze uit kon kiezen. Haar antwoord verraste me. Ze gaf aan dat ze dat liever niet wilde doen. Het lag haar te gevoelig. Voor haar voelde het als een afscheid.

Die reactie had ik niet zien aankomen, en toch begreep ik haar eigenlijk meteen. Het was wat voorbarig van me geweest om te denken dat dit bij haar niet gevoelig zou liggen. Voor een ouder draagt de naam die ze koos een eigen herinnering, een eigen liefde. Ik liet het daarom een tijdje rusten. Ruimte geven was op dat moment het meest liefdevolle dat ik kon doen.

Twee weken later belde mijn moeder me op. Ze vroeg of ik het lijstje nog had. Ik was eerlijk gezegd ongerust, bang dat ze iets zou doen wat haarzelf pijn zou doen. Dat vertelde ik haar ook. Het voelde voor mij als een tweestrijd. Ze zei dat ze die tweestrijd net zo goed voelde, en daarna zei ze iets dat ik nooit meer ben vergeten. Het geluk van haar kind is nu eenmaal belangrijker dan haar eigen gevoel. Ze zou zich als moeder niet gelukkig kunnen voelen wanneer ik dat niet was. En daarom was ze eigenlijk blij dat ze mocht kiezen, in plaats van toe te kijken hoe er een naam werd opgelegd.

De keuze

Een paar dagen later, bij mijn eerste bezoek daarna, gaf ik haar de lijst. Ik zei dat ze gerust de tijd mocht nemen die ze nodig had. De week erna belde ze me. "Ik heb gekozen," zei ze, trots en voldaan. "En ik ga voor Yente."

Ik vroeg haar waarom juist die naam. En ze antwoordde: "Maar Lieveke toch, ik ken je. Jij bent mijn kind en ik weet maar al te goed wat jouw keuze zou zijn. En zelf vind ik het een heel mooie en passende naam."

Ze had me gekozen door de naam te kiezen waarvan ze wist dat hij van mij was. In die ene zin lag alles besloten: dat ze me kende, dat ze me zag, en dat ze me opnieuw een naam gaf vanuit dezelfde liefde als de eerste keer. Een wedergeboorte vraagt een nieuwe naam, en de mijne kreeg ik een tweede keer uit de handen van mijn moeder.

Wat een naam kan dragen

Sindsdien denk ik aan dat moment telkens als ik mijn naam zie staan op mijn identiteitskaart, of hem hoor wanneer iemand me roept. Yente is niet alleen de naam die bij mij past. Hij draagt ook de warmte van een gesprek waarin mijn moeder haar eigen gevoel opzijzette en mij koos. Een naam kan zoiets in zich bewaren. Een heel verhaal, een heel moment, samengebald in een paar letters.

Dit is waarom het zo belangrijk is dat we onze naam kunnen aanpassen. Het gaat om erkenning van wie we werkelijk zijn. De mogelijkheid om je voornaam officieel te laten wijzigen reikt verder dan een administratieve stap. Het is de wereld toestaan je te zien zoals je jezelf ziet. Het is je eigen verhaal terugnemen en het opnieuw vertellen, deze keer in je eigen woorden.

Niet ieder van ons heeft een moeder die meteen begrijpt, of een omgeving die de keuze omarmt. Voor sommigen is de weg naar een nieuwe naam eenzaam, of zwaar, of allebei. Toch verdient die naam er te zijn. Of de mensen om je heen het nu meteen begrijpen of niet, jouw naam is van jou. Jij mag hem dragen.

De praktische stap

Wil je weten hoe je je eigen naam officieel kunt laten wijzigen, dan vind je in De Gids op TransOasis een helder overzicht. We leggen uit hoe je je voornaam laat aanpassen, hoe het zit met je familienaam, wat het kost, en of een wijziging later nog kan worden bijgesteld. In begrijpelijke taal, op een plek waar je je op je gemak mag voelen.